CKE Matura (Poland) Fizyka
cookie 制作的 CKE Matura Poland Fizyka 复习笔记,共 43 篇,分为 11 个章节,按照课程主题编排。
Notes for the CKE Matura physics exam at extended level (Formuła 2023), in folders for the eleven content areas in the order of the informator, with one note per topic. Worked examples use their own numbers, and the physical constants used are stated. Delete any folder your course leaves out once the notes are yours.
内容
第一篇笔记
Metody i obliczenia fizyczne / Jednostki i wielkości SI
Każda wielkość fizyczna to liczba razem z jednostką. Wynik bez jednostki nie mówi nic, a wynik z niewłaściwą jednostką bywa zupełnie błędny, więc przed rachunkiem warto ustalić, w jakich jednostkach są dane. Układ SI opiera się na siedmiu wielkościach podstawowych, z których na maturze najczęściej pojawiają się cztery: długość w metrach (m), masa w kilogramach (kg), czas w sekundach (s) i natężenie prądu w amperach (A). Temperaturę mierzy się w kelwinach (K), a liczność materii w molach (mol).
Wielkości podstawowe i ich wzorce
Metr jest drogą, jaką przebywa światło w próżni w czasie 1/299 792 458 s. Sekunda jest czasem równym 9 192 631 770 okresom promieniowania odpowiadającego przejściu między dwoma poziomami nadsubtelnymi atomu cezu-133. Kilogram wyznacza stała Plancka. Nie trzeba znać tych definicji na pamięć, ale warto wiedzieć, że każda jednostka podstawowa ma wzorzec, a jednostki pochodne składa się z nich.
Przedrostki
Przedrostki zmieniają rząd wielkości. Najczęściej spotyka się je w zadaniach:
| Przedrostek | Symbol | Mnożnik |
|---|---|---|
| kilo | k | 103 |
| mega | M | 106 |
| giga | G | 109 |
| mili | m | 10−3 |
| mikro | μ | 10−6 |
| nano | n | 10−9 |
| piko | p | 10−12 |
Zamiana jednostek polega na mnożeniu przez odpowiednią potęgę dziesięciu, a nie na dopisywaniu zer. Na przykład 1 cm2=10−4 m2, bo centymetr to 10−2 m, więc powierzchnia jest iloczynem dwóch takich odcinków. Częsty błąd polega na przyjęciu, że 1 cm2=10−2 m2.
Mamy 1 mm3=10−9 m3, a 1 dm3=1 l=10−3 m3. Objętość 2,5 litra to więc 2,5⋅10−3 m3.
Jednostki pochodne
Jednostki pochodne są złożone z podstawowych. Najważniejsze dla fizyki na poziomie rozszerzonym:
Niuton jest więc siłą, która nadaje masie jednego kilograma przyspieszenie jednego metra na sekundę do kwadratu. Dżul jest pracą wykonaną przez siłę jednego niutona na drodze jednego metra. Wat to dżul na sekundę.
Energię w mikroskali wygodnie wyrażać w elektronowoltach. Jeden elektronowolt to energia, jaką zyskuje elektron przy przejściu przez różnicę potencjałów 1 V:
Przykład. Foton ma energię 3,2⋅10−19 J. Wyrażona w elektronowoltach energia to 1,602⋅10−193,2⋅10−19≈2,0 eV.
Analiza wymiarowa
Każdy wzór musi być poprawny wymiarowo: po obu stronach znaku równości muszą stać te same jednostki podstawowe. Sprawdzenie wymiaru pozwala wykryć błąd w przekształceniu, zanim pojawi się liczba. Energia kinetyczna wyraża się wzorem
Po podstawieniu jednostek dostajemy kg⋅(m/s)2=kg⋅m2/s2, czyli dżule. Wzór jest więc zgodny wymiarowo. Liczba 21 jest bezwymiarowa i nie wpływa na jednostkę.
Analiza wymiarowa wykrywa błędy w jednostkach, ale nie błędy w liczbach. Wzór Ek=mv łatwo odrzucić, bo daje kilogramy razy metry na sekundę, czyli niutonosekundy, a nie dżule. Wzór Ek=mv2 bez czynnika 21 przeszedłby taki test bez zarzutu, więc wynik zawsze warto oszacować rzędem wielkości.
Przykład. Ciało o masie m=2,5 kg porusza się z prędkością v=4 m/s. Wtedy
Rząd wielkości 10 J do 100 J zgadza się z tym, czego można się spodziewać po ciele o masie kilograma w ruchu z prędkością kilku metrów na sekundę.
Zamiana jednostek w rachunku
Lepiej przeliczyć wszystkie dane na jednostki podstawowe przed podstawieniem do wzoru. Przy gęstości 2,7 g/cm³ wynosi ona 2,7⋅103 kg/m3, bo gram to 10−3 kg, a centymetr sześcienny to 10−6 m³. Liczbowo daje to 10−6 m310−3 kg=103 kg/m3.
Temperatury w kelwinach są kluczowe w wzorach na gaz doskonały. Różnica temperatur w stopniach Celsjusza i kelwinach jest jednakowa, ale temperatura bezwzględna w kelwinach to T=t+273,15. Mnożenie przez temperaturę w stopniach Celsjusza daje wynik niepoprawny.
还有 42 个:可从上方列表中打开任意一个。
评论
还没有文字评价。把这些笔记添加到你自己的笔记中,就可以成为第一个评价的人。