CKE Matura (Poland) Matematyka
41 notatek do nauki dla CKE Matura Poland Matematyka, utworzonych przez cookie, w 4 sekcjach zgodnych z tematami kursu.
Notes for the CKE Matura Matematyka (Formuła 2023), basic level, in folders for the four content areas of the specification in its order, with one note per topic. Extended-level content is marked where it sits. Delete or skip the extended sections if you sit only the basic paper.
Co zawiera
Pierwsza notatka
Liczby i wyrażenia algebraiczne / Zbiory liczbowe i przedziały
Zbiory liczb
Każdy zbiór liczbowy ma swoją oznaczenie, które warto znać na pamięć, bo pojawia się w poleceniach i w odpowiedziach. Zbiór liczb naturalnych N to liczby 0,1,2,3,… (w polskiej szkole zero do zbioru liczb naturalnych zwykle się zalicza). Zbiór liczb całkowitych Z to liczby naturalne razem z liczbami przeciwnymi do nich, czyli …,−2,−1,0,1,2,…. Każda liczba naturalna jest więc całkowita, ale nie na odwrót.
Zbiór liczb wymiernych Q składa się z liczb, które można zapisać w postaci ułamka qp, gdzie p i q są liczbami całkowitymi i q=0. Do tego zbioru należą wszystkie liczby całkowite, ułamki zwykłe i ułamki dziesiętne, których rozwinięcie kończy się lub okresowo się powtarza. Na przykład 0,25=41 jest wymierna, a 0,3=31 też. Liczby, których rozwinięcia dziesiętne nie kończą się i nie są okresowe, nie da się zapisać w takiej postaci. Są to liczby niewymierne, na przykład 2 czy π.
Liczby rzeczywiste R to suma zbiorów liczb wymiernych i niewymiernych. Każdy punkt osi liczbowej odpowiada pewnej liczbie rzeczywistej, i odwrotnie. Zbiór liczb rzeczywistych jest więc punktem wyjścia dla wszystkich pozostałych zagadnień tego działu.
Dwa sposoby sprawdzania, czy liczba jest niewymierna, są proste. Pierwiastek kwadratowy z liczby naturalnej jest wymierny tylko wtedy, gdy ta liczba jest kwadratem liczby naturalnej: 9=3, ale 7 jest niewymierny. Suma wymiernej i niewymiernej jest zawsze niewymierna, więc 3+2 nie może być wymierne, bo gdyby było, to 2 byłoby różnicą dwóch liczb wymiernych.
Wartość bezwzględna
Wartość bezwzględna liczby a, zapisywana ∣a∣, to jej odległość od zera na osi liczbowej. Zawsze jest nieujemna:
Na przykład ∣−7∣=7, ∣7,5∣=7,5 i ∣0∣=0. Stąd ∣a∣=a dokładnie wtedy, gdy a≥0.
Wyrażenie ∣a−b∣ opisuje odległość punktów a i b na osi liczbowej, bo odległość dwóch punktów to wartość bezwzględna ich różnicy, a kolejność odejmowania nie ma znaczenia. Dzięki temu równanie ∣x−2∣=5 mówi, że punkt x jest w odległości 5 od punktu 2. Rozwiązaniami są punkty −3 i 7, co łatwo sprawdzić: ∣−3−2∣=5 i ∣7−2∣=5.
Iloczyn i iloraz wartości bezwzględnych są wartościami bezwzględnymi iloczynu i ilorazu, czyli ∣ab∣=∣a∣∣b∣ oraz ba=∣b∣∣a∣ dla b=0. Na przykład ∣−3∣⋅∣4∣=12 i ∣3∣∣−12∣=4. Natomiast ∣a+b∣ nie jest równe ∣a∣+∣b∣ w ogólności: dla a=3 i b=−5 lewa strona wynosi 2, a prawa 8.
Przedziały liczbowe
Zbiory liczb rzeczywistych zawartych między dwiema liczbami zapisuje się jako przedziały. Dla liczb a<b mamy cztery podstawowe rodzaje:
| Zapis | Zbiór liczb x | Nazwa |
|---|---|---|
| [a,b] | a≤x≤b | przedział domknięty |
| (a,b) | a<x<b | przedział otwarty |
| [a,b) | a≤x<b | domknięty z lewej, otwarty z prawej |
| (a,b] | a<x≤b | otwarty z lewej, domknięty z prawej |
Nawias kwadratowy oznacza, że punkt końcowy należy do zbioru, a okrągły, że nie należy. Przedziały nieograniczone zapisuje się z symbolem nieskończoności, który zawsze ma nawias okrągły, bo nieskończoność nie jest liczbą. Zbiór (−∞,3) to wszystkie liczby rzeczywiste mniejsze od 3, a [−2,+∞) to wszystkie liczby nie mniejsze od −2.
Nierówność zapisuje się jako przedział wprost. Nierówność −2<x≤5 opisuje przedział (−2,5]. Jeśli chcemy znaleźć wszystkie x spełniające nierówność ∣x−1∣≥3, czytamy ją jako warunek na odległość od 1 nie mniejszą niż 3. Taka odległość zachodzi dla punktów leżących co najmniej 3 jednostki na prawo od 1 albo co najmniej 3 jednostki na lewo od 1, czyli dla x≥4 lub x≤−2. Zbiór rozwiązań to (−∞,−2]∪[4,+∞).
Sumę przedziałów zapisuje się symbolem ∪, a część wspólną symbolem ∩. Przedział (−3,2) i przedział [0,5] mają część wspólną [0,2), bo 0 należy do obu, a 2 należy tylko do drugiego, więc nie należy do części wspólnej.
Jak używać tych pojęć
Przy rozwiązywaniu nierówności z wartością bezwzględną najpierw zastanów się, czego oczekuje się od odległości. Równanie ∣x−a∣=r dla r>0 ma dwa rozwiązania, x=a−r i x=a+r. Dla r=0 jest jedno rozwiązanie, a dla r<0 żadnego, bo wartość bezwzględna nie jest ujemna. Nierówność ∣x−a∣<r opisuje przedział (a−r,a+r), a nierówność ∣x−a∣>r jest sumą dwóch przedziałów nieograniczonych, (−∞,a−r)∪(a+r,+∞).
Zapamiętaj również, że liczba 7 leży między 2 a 3, bo 4<7<9. Takie oszacowania przydają się przy sprawdzaniu, czy wynik ma sens, i przy porównywaniu liczb. Na przykład 10 jest większe od 3,1, bo 3,12=9,61<10, a obie liczby są dodatnie.
I jeszcze 40: otwórz dowolne z nich z powyższej listy.
Opinie
Nie ma jeszcze pisemnych opinii. Dodaj te notatki do swoich, a możesz być pierwszą osobą, która doda opinię.