CKE Matura (Poland) Biologia
cookie가 만든 CKE Matura Poland Biologia 복습 노트 20개예요. 과정의 주제에 따라 8개 섹션으로 구성돼요.
Notes for the CKE Matura in biology at extended level (Formuła 2023), in folders for the eight content areas of the Informator's specification, with one note per topic. Delete any folder your course leaves out once the notes are yours.
포함된 내용
첫 번째 노트
Chemizm życia i komórka / Składniki nieorganiczne i węglowodany
Komórki są zbudowane z kilkudziesięciu pierwiastków, ale większość masy stanowi zaledwie kilka z nich. Węgiel, wodór, tlen, azot, fosfor i siarka tworzą związki organiczne, dlatego nazywa się je pierwiastkami biogennymi. Węgiel jest szkieletem tych związków, ponieważ jego atomy łączą się ze sobą w długie łańcuchy i pierścienie. Pozostałe makroelementy, czyli potas, wapń, magnez, sód i chlor, występują w komórce głównie w postaci jonów.
Woda
Woda stanowi zwykle około 70 procent masy komórki i jest najważniejszym składnikiem nieorganicznym. Cząsteczka wody jest polarna, więc przyciąga inne cząsteczki polarne i jony, a sama tworzy wiązania wodorowe z sąsiednimi cząsteczkami wody. Z tego wynikają jej właściwości:
- rozpuszcza substancje polarne, takie jak cukry, aminokwasy i jony, dlatego reakcje chemiczne w komórce zachodzą w roztworze wodnym;
- ma duże ciepło właściwe, więc temperatura organizmu zmienia się wolniej niż temperatura otoczenia;
- ma duże ciepło parowania, dlatego odparowanie wody chłodzi organizm, na przykład podczas pocenia się;
- lód ma mniejszą gęstość niż woda w stanie ciekłym, więc pokrywa zbiornika zamarza od góry, a woda pod nią pozostaje ciekła.
Sole mineralne
Jony mineralne pełnią w organizmie bardzo różne funkcje. Warto znać przede wszystkim te, które łatwo przypisać do konkretnego procesu.
| Pierwiastek lub jon | Rola w organizmie |
|---|---|
| Na+ i K+ | różnica ich stężeń po obu stronach błony wytwarza potencjał błonowy i umożliwia przewodzenie impulsów nerwowych |
| Ca2+ | skurcz mięśni, krzepnięcie krwi, sygnalizacja w komórce |
| Fe | element hemoglobiny, która przenosi tlen |
| Mg | element cząsteczki chlorofilu |
| P | element ATP, nukleotydów i fosfolipidów |
| N | element białek i zasad azotowych kwasów nukleinowych |
Węglowodany
Węglowodany dzielą się według liczby cząsteczek, z których są zbudowane.
Monosacharydy, czyli cukry proste, to przede wszystkim glukoza, fruktoza i galaktoza, o wzorze CX6HX12OX6. Rybozа i deoksyrybozа wchodzą w skład nukleotydów. Glukoza jest podstawowym źródłem energii dla większości komórek.
Disacharydy powstają z dwóch monosacharydów połączonych wiązaniem glikozydowym, przy czym przy każdym połączeniu odłącza się cząsteczka wody. Sacharoza zbudowana jest z glukozy i fruktozy, laktoza z glukozy i galaktozy, a maltoza z dwóch cząsteczek glukozy. Hydroliza, czyli rozłożenie cząsteczki z udziałem wody, odwraca tę reakcję.
Polisacharydy to długie łańcuchy monosacharydów. Skrobia jest zapasowym węglowodanem roślin, a glikogen zapasowym węglowodanem zwierząt, magazynowanym głównie w wątrobie i mięśniach. Celuloza, zbudowana z cząsteczek β-glukozy, tworzy ścianę komórkową roślin. Chityna, również długi łańcuch, buduje szkielet zewnętrzny stawonogów i ścianę komórkową grzybów. Skrobia i glikogen są zbudowane z α-glukozy, dlatego organizm może je rozkładać, a celuloza, z β-glukozy, już nie.
Przykład obliczeniowy. Maltoza ma masę molową 342 gmol−1, a glukoza 180 gmol−1. Podczas hydrolizy jedna cząsteczka maltozy przyjmuje jedną cząsteczkę wody i daje dwie cząsteczki glukozy:
Z 34,2 g maltozy, czyli 0,1 mola, powstanie więc 0,2 mola glukozy, a to jest 36,0 g. Różnica 1,8 g to masa dodanej wody, co zgadza się z zasadą zachowania masy.
그 밖에 19개 더 있어요. 위 목록에서 원하는 항목을 열어 보세요.
평가
아직 작성된 후기가 없어요. 이 노트를 내 노트에 추가하면 가장 먼저 후기를 남길 수 있어요.